(MHA) Türkiye’de Mart 2025 itibarıyla sayıları 16 milyonu aşan emekli ve hak sahibi vatandaş için 2026 yılı, sosyal haklar açısından yeni bir döneme işaret ediyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında imzalandığı belirtilen protokole göre, EYT’liler de dahil olmak üzere SGK’dan emekli olan herkes, yaş şartı aranmadan kültürel ve sosyal imkânlardan ücretsiz ya da indirimli şekilde yararlanabilecek.Yeni düzenleme ile emekli kimlik kartı adeta bir “ayrıcalık kartı”na dönüşmüş durumda. Daha önce ağırlıklı olarak 65 yaş üstü vatandaşlara tanınan pek çok hak, artık emekli kimlik kartına sahip tüm emekliler için geçerli olacak. Dijital Emekli Kimlik Kartı’nı e-Devlet üzerinden oluşturabilen emekliler, kartlarını telefon cüzdanlarına ekleyerek kullanabiliyor. Sisteme erişimde sorun yaşayanlar ise Sosyal Güvenlik Kurumu il ve ilçe müdürlüklerine başvurarak fiziki emekli kimlik kartı talep edebiliyor.
KÜLTÜR VE SANAT DURAKLARI ÜCRETSİZ
Protokol kapsamına giren en önemli başlıkların başında kültür ve sanat alanları geliyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı müzeler ve ören yerleri; Efes Antik Kenti’nden Göbeklitepe’ye, Topkapı Sarayı’ndan Sümela Manastırı’na kadar tüm tarihi alanlar, emekliler için ücretsiz hale getirildi.
Emekliler, gişede dijital veya fiziki emekli kimlik kartlarını göstererek giriş yapabilecek.
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’ne bağlı tüm sahnelerde sergilenen oyunlar da emekli kimlik kartı ile ücretsiz izlenebilecek. Böylece emekli hakları yalnızca ekonomik destekle sınırlı kalmayacak; tiyatro, tarih ve kültürle iç içe bir sosyal yaşam da teşvik edilecek. Aynı kapsamda, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne bağlı tabiat parkları ve milli parklara giriş ücretleri de emekliler için kaldırıldı.
SOSYAL TESİSLERDE YÜZDE 50’YE VARAN İNDİRİM
Kamu kurumlarına ait sosyal tesisler de emekli kimlik kartı sahiplerine ciddi avantajlar sunuyor. Öğretmenevleri, polisevleri, DSİ ve Karayolları’na bağlı tesislerde konaklama ve yemek hizmetlerinde yüzde 15 ile yüzde 50 arasında indirim uygulanabileceği belirtiliyor.
Pek çok belediye de kendi işlettiği sosyal tesis, kafeterya ve sosyal tesislerde “Emekli Kart” ibraz edenlere özel indirimli tarife uygulamaya başladı.
ULAŞIMDA EMEKLİYE ZORUNLU İNDİRİM
Şehirlerarası yolculuklarda emeklilere yönelik indirimler yeniden gündemde. Son yayınlanan bilgilere göre, şehirlerarası otobüs biletlerinde emekli olduğunu beyan eden yolculara tarife üzerinden yüzde 20 indirim uygulanması yasal zorunluluk olarak ifade ediliyor.
Demiryolu ulaşımında ise TCDD Taşımacılık ve Yüksek Hızlı Tren (YHT) seferlerinde emeklilere dönemsel olarak yüzde 10 ile yüzde 20 arasında indirim kampanyaları düzenleniyor.Şehir içi toplu taşımada ise mevcut uygulama değişmiş değil. Belediye otobüsü, metro, tramvay ve benzeri araçlarda ücretsiz ulaşım hakkı, Türkiye genelinde hâlâ 65 yaş ve üzeri vatandaşlar için geçerli. Daha genç emekliler için bazı belediyelerin özel indirimli kart uygulamaları bulunsa da, bu hak yerelden yere değişiyor ve ulusal düzeyde standart bir düzenleme niteliği taşımıyor.
BANKACILIKTA MASRAFSIZ İŞLEM VE SIRA ÖNCELİĞİ
Bankalar da rekabet gereği emekli müşterilerine yeni ayrıcalıklar sunuyor. Birçok banka, emekli maaş müşterilerinden havale, EFT ve FAST işlemleri için ücret almıyor, maaş promosyonlarının yanı sıra aidatsız kredi kartı ve şubelerde “öncelikli sıra” uygulaması sağlıyor.
Emekli kimlik kartı, bu ayrıcalıklardan faydalanmanın temel belgesi olarak öne çıkıyor.
RESMİLEŞME VE UYGULAMA SÜRECİ YAKINDAN TAKİP EDİLİYOR
Emekli hakları alanında açıklanan bu başlıkların önemli bir kısmı, bakanlıklar arası protokol ve ilgili genelgelerle hayata geçiriliyor. Ancak sahada, özellikle Dijital Emekli Kimlik Kartı modülü ve kurum içi bilgilendirme süreçlerinde zaman zaman uyum ve erişim sorunları yaşanabildiği ifade ediliyor. Vatandaşların mağduriyet yaşamamak için müze gişeleri, otobüs firmaları, TCDD ve sosyal tesislerde güncel uygulamayı teyit etmeleri; gerektiğinde SGK müdürlüklerinden fiziki emekli kimlik kartı edinmeleri öneriliyor.
Protokol kapsamındaki diğer haklar için de detaylı mevzuat ve uygulama talimatlarının netleşmesi bekleniyor.
